کنسرتو ویولن بتهوون در ر ماژور اپوس ۶۱

لودویگ ون بتهوون آهنگساز آلمانی در زمستان سال ۱۸۰۶ تنها کنسرتو ویولن خود را در ر ماژور در عرض چند روز ساخت.  قبل از آن بتهوون چندین قطعه برای ویولن و ارکستر نوشته بود. در زمانی بین سال های ۱۷۹۰ تا ۱۷۹۲، پیش از آن که موسیقی­اش به بلوغ برسد تصنیف ویولن کنسرتویی در دو ماژور را آغاز کرد که تنها بخش کوچکی از موومان اول آن باقی مانده است. اینکه این اثر یا حتی موومان اول آن کامل شده باشد یا نه مشخص نیست اما در صورت تکمیل نیز هیچ وقت اجرا یا منتشر نشده است. بعد ها بتهوون دو رمانس برای ویولن پدید آورد. ابتدا رمانس در فا و بعد از آن رمانس در سل. این آثار تحت تاثیر عمیق موسیقی و نوازندگان مکتب فرانسه از جمله جیوانی باتیستا ویوتی، پی­یر رود و رادولف کروتزر قرار داشتند. برای مثال هر دو رمانس از لحاظ استایل شبیه به موومان کند کنسرتوی ویوتی هستند. تاثیر مکتب فرانسه در کنسرتو ویولن بتهوون هم نمایان است. شروع حماسی با ضربه های تیمپانی از این متد پیروی می­کند و هم چنین استفاده چشمگیر از فیگورهای ششم و اکتاو شکسته از اِلمان­هایی است که آثار ویوتی و کروتزر را تداعی می­کند.

تاریخچه اجرا:

بتهوون کنسرتو ویولن در ر ماژور را برای همکار خود، کلمان، نوشت. وی یکی از نوازندگان برجسته آن دوران بود و قبل تر در مورد اپرای فیدلیو مشورت­هایی نیز به بتهوون داده بود. اولین نسخه چاپ شده­ی این اثر نیز در سال ۱۸۰۸ به او اهدا شد .

اولین اجرای این اثر توسط کلمان در ۲۳ دسامبر سال ۱۸۰۶ در سالن Theatre en der Wien شهر وین انجام شد که بسیار ناامید کننده بود. البته تعجبی هم نداشت زیرا به علت عجله در به روی صحنه بردن این اثر، کلمان صفحاتی از آن را بدون تمرین قبلی و به صورت دشیفر اجرا کرد و گفته شده است که وی برای ابراز ناراحتی و شاید برای نشان دادن توانایی­های خود با نواختن یک قطعه سولو از ساخته­ هایش بر روی یک سیم در حالی که ویولن را سر و ته گرفته بود، بین موومان اول و دوم کنسرتو وقفه انداخت. البته برخی منابع ادعا می کنند که وی این قطعه را در پایان اجرا نواخته است.

به علت اجرای ناموفق، این اثر در دهه­های بعد به ندرت بر روی صحنه رفت. پس از مرگ بتهوون این قطعه توسط جوزف یواخیم ۱۲ ساله به همراهی ارکستر فیلارمونیک لندن به رهبری فلیکس مندلسون در سال ۱۸۴۴ اجرا شد و با استقبال گسترده مخاطبان روبرو شد. از آن روز به بعد این اثر به عنوان یکی از مهم­ترین کنسرتوهای ویولن شناخته و در سراسر دنیا به دفعات اجرا و ضبط شده است.

ساختار:

موومان اول: Allegro ma non troppo D Major

موومان دوم: Larghetto G Major

موومان سوم: Rondo. Allegro D Major

 

در سازبندی این اثر علاوه بر سولیست ویولن از ساز های فلوت، دو ابوا، دو کلارینت، دو فاگوت، دو هورن، دو ترومپت، تیمپانی و خانواده­ای سازهای زهی آرشه­ های استفاده شده است.

موومان اول با ۴ ضرب تیمپانی شروع می­شود و حدود ۲۵ دقیقه طول می­کشد.

موومان دوم و سوم هرکدام حدودا ۱۰ دقیقه هستند و موومان دوم بدون وقفه به موومان سوم وصل می­شود. این اثر در مجموع ۴۵ دقیقه به طول می­انجامد که از این حیث در دسته­ی آثار بلند قرار می­گیرد و از برخی سمفونی­های هایدن و موتزارت طولانی­ تر است.

 

ترجمه و نگارش: نیلوفر یعقوبی